Πακιστάν, κορυφή Κ2 , αρχές Αυγούστου 1953.

Μια 8μελής ομάδα της αμερικάνικης αποστολής με επικεφαλής τον  γιατρό Charles Houston, βρίσκεται στην κατακήνωση VIII ψηλά στο βουνό σε υψόμετρο 7.800 μέτρων. Τους απομένουν μερικά εκατοντάδες μέτρα για την κορυφή, που κανείς δεν είχε πατήσει ποτέ μέχρι τότε.  Μια τρομερή καταιγίδα όμως τους παγιδεύει εκεί  για 10 συνεχόμενες ημέρες. Οι θερμοκρασίες πολικές, οι σκηνές διαλύονται στον άνεμο, τα αποθέματα φαγητού και καυσίμων εξαντλούνται και ο 26χρονος γεωλόγος Art Gilkey καταρρέει έξω από τη σκηνή του. Ο αρχηγός θα διαγνώσει θρόμβους στα πόδια που μετακινήθηκαν στους πνεύμονες. Η λύση είναι μια και επείγει. Άμεση κατάβαση! Η προσπάθεια για κορυφή θα εγκαταλειφθεί αμέσως και η ομάδα αποφασισμένη  στις 10 Αυγούστου, θα τυλίξει τον Gilkey σε έναν υπνόσακο και σε πανί σκηνής για να τον μεταφέρει χαμηλά.  Η κατάβαση, εφιαλτική. Οι ορειβάτες, εξαντλημένοι και με κρυοπαγήματα, κατεβάζουν το φορείο από απότομους πάγους και βράχους. Δεμένοι σε σχοινιά ανά ζεύγη, προσπαθούν να ισορροπήσουν σε παγωμένες πλαγιές με μηδενική ορατότητα.  Κατά τη διάρκεια μιας τραβέρσας προς την Κατασκήνωση VII, ο George Bell, που υπέφερε από κρυοπαγήματα, γλίστρησε στον πάγο. Πέφτοντας, παρέσυρε τον σχοινοσύντροφό του. Τα σχοινιά τους μπλέχτηκαν με τα σχοινιά των υπολοίπων, παρασύροντας στην πτώση συνολικά 5 ορειβάτες συν το φορείο του Gilkey!  Έξι άνδρες έπεφταν προς το γκρεμό.

Ο  25χρονος Pete Schoening, που κρατά το σχοινί του φορείου τελευταίος θα κάνει κάτι τότε που θα μείνει στην ιστορία ως το πιο θρυλικό ρελέ. Θα σφηνώσει  το πιολέ σ’ έναν βράχο, θα γραπωθεί εκεί και θα περάσει το σχοινί γύρω του και  από τους ώμους του και τη μέση του. Με μια απίστευτη επίδειξη δύναμης και ψυχραιμίας, θα κρατήσει και τους έξι άντρες! Η πτώση θα σταματήσει αλλά η ομάδα θα βρεθεί σε άθλια κατάσταση: ο Houston έχει υποστεί διάσειση, άλλοι είχαν σπασμένα πλευρά και σοβαρά κρυοπαγήματα.  Ασφάλισαν τον Gilkey προσωρινά στον πάγο με δύο πιολέ για να στήσουν μια σκηνή και όταν επέστρεψαν λίγα λεπτά αργότερα αυτός είχε εξαφανιστεί.  Τι συνέβη παραμένει μυστήριο: πιθανόν  μικρή χιονοστιβάδα τον παρέσυρε στο γκρεμό ή μήπως  ο Gilkey, συνειδητοποιώντας ότι η διάσωσή έθετε σε θανάσιμο κίνδυνο τις ζωές των συντρόφων του, βρήκε τη δύναμη και λύθηκε μόνος του από τα σχοινιά για να σώσει τους υπόλοιπους; Σμπαραλιασμένη η ομάδα θα καταφέρει να δραπετεύσει από το «φονικό» βουνό, καταγράφοντας ένα σπάνιο έπος επιβίωσης και αλληλοϋποστήριξης σε ακραίες συνθήκες, το οποίο περιγράφεται συγκλονιστικά στο βιβλίο «Brotherhood of the Rope: The Biography of Charles Houston» της  Bernadette McDonald και χρησιμοποιείται ακόμη ως case study σε πανεπιστήμια και σχολές ηγεσίας παγκοσμίως.

Ιταλικές Άλπεις, Παγετώνας Freney, Ιούλιος 1996.

Οι Χρήστος Μπελογιάννης και Λουκάς Γιαννακούλης μόλις έχουν καταφέρει να διαφύγουν από την παγωμένη παγίδα που τους εγκλώβισε  για ένα ανυπόφορο βράδυ κρεμασμένους με τους συντρόφους τους,  ψηλά στο πιο διάσημο πιλιέ του Mt Blanc. Η σφοδρή καταιγίδα δεν έχει κοπάσει ακόμη, η ορατότητα χαμηλή καθώς διασχίζουν δεμένοι τον απότομο  παγετώνα. Μπροστά τους εμπόδιο ένα λούκι που ρέει παγωμένες νιφάδες με ορμή προς το χάος των σεράκ χαμηλότερα. Ο Μπελογιάννης θα δοκιμάσει πρώτος να περάσει μέσα από την ροή, ο Γιαννακούλης ασφαλίζει πρόχειρα με το πιολέ του. Το ορμητικό ρεύμα θα τον παρασύρει με τη μια. Το σχοινί θα τεντώσει, το πιολέ του Γιαννακούλη δεν θα φρενάρει την πτώση. Μοιραία θα συρθεί και αυτός σε μια μακάβρια χορογραφία γιο-γιο, γλιστρώντας στην παγωμένη πλαγιά: οπού ο ένας φρενάρει μέχρι να τον προσπεράσει ο άλλος και να τεντώσει το σχοινί και ξανά τα ίδια. Κάποια μαγική στιγμή ο Μπελογιάννης θα καταφέρει να ανακόψει την ακολουθία λίγο πριν γίνει πραγματικά μακάβρια και τους καταπιεί ο δαίδαλος των σεράκ λίγα μέτρα παρακάτω. 

Ένα σχοινί μας ενώνει μια κοινή μοίρα μας ορίζει στις άκρες του κόσμου... Κάπως έτσι η έννοια του «σχοινοσύντροφου», η «αδελφότητα του σχοινιού», συγκροτούν μια θεμελιώδη φιλοσοφία για τον κόσμο της αναρρίχησης και της ορειβασίας, η οποία συχνά χρησιμοποιείται και ως αλληγορία για τη βαθιά εμπιστοσύνη, τη συντροφικότητα και την κοινή μοίρα στη ζωή. Όταν είσαι δεμένος στο ίδιο σχοινί, η ζωή αυτού που σκαρφαλώνει κρέμεται κυριολεκτικά στα χέρια σου και η κοινή έκθεση στον κίνδυνο σφυρηλατεί έναν δεσμό (την «αδελφότητα») που δύσκολα συναντά κανείς σε άλλες δραστηριότητες. Δεσμό που αναδεικνύει την  κατάσταση μιας «αμοιβαίας εξάρτησης» όπου η δράση σου επηρεάζει άμεσα την επιβίωση του διπλανού σου. Δεσμό  που διδάσκει ότι η αξία της ανθρώπινης ζωής και η πίστη στον σύντροφό είναι ανώτερη από οποιοδήποτε ορειβατικό επίτευγμα.  

Στη διεθνή βιβλιογραφία συναντάμε κι άλλες ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις για την έννοια της σχοινοσυντροφίας. Στο «Climbing: Philosophy for Everyone (Because It's There)» – Stephen E. Schmid (Editor) εξετάζεται η εμπιστοσύνη (trust) όχι απλά ως ένα συναίσθημα, αλλά ως μια «υπαρξιακή σύμβαση». Όταν δένεσαι στο σχοινί με κάποιον, του παραδίδεις τον έλεγχο της ζωής σου, κάτι που επαναπροσδιορίζει την έννοια της φιλίας και της κοινωνικής ευθύνης.  

Ο Andy Kirkpatrick  στο blog του γράφει το δικό το «Brotherhood of Rope» με αφορμή την αυτοκτονία ενός φίλου αναρριχητή. Ίσως το πιο αυθεντικό άρθρο από ορειβάτη για το θέμα, ωμό, βιωματικό, με χιούμορ.  Εκεί μιλάει για την επιστροφή και τη βαθιά σύνδεση με παλιούς σχοινοσύντροφους.  Αναλύει πώς το σχοινί δημιουργεί έναν «διασωτήριο δεσμό» μεταξύ των ανθρώπων, ο οποίος τους κρατάει δεμένους με τη ζωή, όχι μόνο στο βουνό αλλά και στις προσωπικές τους ψυχολογικές καταιγίδες. 

Στη γαλλική κουλτούρα, η έκφραση «l'esprit de cordée» (το πνεύμα της σχοινοσυντροφιάς) χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα στην πολιτική, την κοινωνιολογία και τις επιχειρήσεις για να περιγράψει την απόλυτη αλληλεγγύη. Αιτία μπορεί να είναι η κλασσική νουβέλα «Premier de cordée» του Roger Frison-Roche (1941) που έχει μεγαλώσει γενιές και γενιές αναρριχητών. Ο συγγραφέας οδηγός βουνού ο ίδιος, αποτυπώνει με καθηλωτικό τρόπο την ευθύνη του να είσαι «premier de cordée» (Επικεφαλής). Το βιβλίο δείχνει πώς το σχοινί μετατρέπει τους ανθρώπους από απλούς συνεργάτες σε μια αδιαίρετη οντότητα, όπου το λάθος του ενός είναι μοιραίο για όλους, αλλά και η επιτυχία είναι αυστηρά συλλογική. Ή μήπως αιτία να είναι το αυτοβιογραφικό «Étoiles et Tempêtes» του σπουδαίου  αναρριχητή Gaston Rébuffat (1954); Εκεί ο ποιητής των βουνών, διατυπώνει την  περίφημη προσέγγισή του για τον σχοινοσύντροφο. Γράφει, ότι το σχοινί δεν είναι εργαλείο ασφάλειας, αλλά ένας ιστός που υφαίνει τη φιλία. Για εκείνον, η cordée είναι μια ανθρώπινη κοινωνία σε μικρογραφία, βασισμένη στην αμοιβαία εκτίμηση και την απόλυτη ανιδιοτέλεια. 

Πιο σύγχρονές προσεγγίσεις αναλύουν πώς η «αδελφότητα του σχοινιού» μεταλλάχθηκε από ανάγκη επιβίωσης στις Άλπεις του 19ου αιώνα, σε ηθική αξία στον σύγχρονο ατομικιστικό κόσμο. Στα γερμανικά, η λέξη Die Seilschaft (η ομάδα ανθρώπων που είναι δεμένοι στο ίδιο σχοινί) έχει ξεφύγει προ πολλού από τα στενά όρια της ορειβασίας. Στην καθημερινή γλώσσα, η λέξη  χρησιμοποιείται (μερικές φορές και με μια ελαφρώς αρνητική χροιά, όπως το «λόμπι» ή το «δίκτυο») για να περιγράψει μια ομάδα ανθρώπων που υποστηρίζουν τυφλά ο ένας τον άλλον για να ανέβουν ψηλά, επειδή η επιτυχία τους είναι αλληλένδετη. Στην καθαρή της, όμως, ορειβατική μορφή, αντιπροσωπεύει την απόλυτη κοινότητα μοίρας, του Νιτσεϊκού Amor Fati (αποδοχή όλων των εμπειριών της ζωής, είτε πρόκειται για ευημερία είτε για δεινά, ως κάτι καλό). Ο διάσημος Reinhold Messner ο πρώτος που σκαρφάλωσε και τις 14 κορυφές άνω των 8.000 μέτρων, έχει γράψει εκτενώς για τη φιλοσοφία του σχοινοσύντροφου. Στα βιβλία του αναλύει πώς ο Seilpartner δεν είναι απλά ένας συνεργάτης, αλλά ο άνθρωπος που μοιράζεται μαζί σου την υπαρξιακή μοναξιά του βουνού. Ο ίδιος  έχει βιώσει την απώλεια του αδελφού του και σχοινοσύντροφου, Günther, στο Nanga Parbat το 1970. Η έννοια του Seilpartner αποκτά μια σχεδόν ιερή, αλλά και τραγική διάσταση, καθώς ο θάνατος του συντρόφου σου σε σημαδεύει για πάντα.

Από τις Άλπεις του 19ου αιώνα μέχρι τις σημερινές ορθοπλαγιές, η σχοινοσυντροφιά δεν έχασε ποτέ την ουσία της. Ο σχοινοσύντροφος δεν είναι απλά ένας συνεργάτης, ένας συναθλητής, είναι ο άνθρωπος στον οποίο παραδίδεις την ανάσα σου. Θα κρατήσει την πτώση σου στην ορθολοπλαγιά και θα σταθεί δίπλα σου στις τρικυμίες της ζωής. Γιατί δεμένοι στο ίδιο σχοινί, παύουμε να είμαστε μονάδες. Γινόμαστε ένα. Μια αδιαίρετη, κοινή μοίρα.